Symbole niepełnosprawności

Symbole stanowią krótkie oznaczenia stosowane w orzeczeniu o niepełnosprawności, określające przyczynę jej powstania. Wraz z orzeczonym stopniem niepełnosprawności i ewentualnymi wskazaniami wpływają na zakres przysługujących praw do świadczeń, dostosowań, ulg oraz dofinansowań.

Poniżej znajduje się rozszerzona lista symboli wraz z przykładami chorób i schorzeń. Orzeczenie może zawierać do trzech symboli, jeśli u osoby występują współistniejące niepełnosprawności. Pamiętajmy jednak, że większość z nich dotyczy niepełnosprawności niewidocznych.

01-U Niepełnosprawność intelektualna

• niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym lub głębokim
• zespół Downa
• zespół Williamsa
• FASD (spektrum alkoholowych uszkodzeń płodu)
• zaburzenia rozwojowe wpływające na funkcje poznawcze

02-P Choroby psychiczne

• schizofrenia i zaburzenia schizoafektywne
• ciężkie zaburzenia depresyjne
• choroba afektywna dwubiegunowa
• zaburzenia lękowe o znacznym nasileniu
• zaburzenia osobowości w postaciach znacząco wpływających na funkcjonowanie
• ciężkie zaburzenia odżywiania (anoreksja, bulimia)
• PTSD o znacznym nasileniu

03-L Zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu

• głuchota całkowita lub częściowa
• niedosłuch wrodzony lub nabyty
• implant ślimakowy – gdy funkcjonowanie nadal jest ograniczone
• afazja po udarze lub urazie mózgu
• dysfazja rozwojowa
• nowotwory krtani po leczeniu
• zaburzenia emisji głosu (np. u nauczycieli)

04-O Choroby narządu wzroku

• utrata wzroku całkowita lub częściowa
• retinopatia cukrzycowa
• jaskra i zaawansowana zaćma (niekorygowalne ograniczenia widzenia)
• zwyrodnienie plamki żółtej (AMD)
• dystrofie siatkówki
• uszkodzenie nerwu wzrokowego

05-R Niepełnosprawność narządu ruchu

• amputacje kończyn
• mózgowe porażenie dziecięce
• dystrofie mięśniowe (np. Duchenne’a)
• stwardnienie rozsiane w postaciach wpływających na mobilność
• choroba Parkinsona
• reumatoidalne zapalenie stawów i inne choroby reumatyczne
• poważne wady postawy
• pourazowe uszkodzenia układu kostno-stawowego

06-E Epilepsja

• padaczka lekooporna
• napady nieświadomości o dużej częstotliwości
• padaczka pourazowa
• zespoły padaczkowe wieku dziecięcego trwające w dorosłość

07-S Choroby układu oddechowego lub krążenia

• przewlekła obturacyjna choroba płuc (POchP) 
• astma ciężka
• włóknienie płuc
• niewydolność serca
• choroba wieńcowa w zaawansowanym stadium
• mukowiscydoza
• nadciśnienie płucne

08-T Choroby układu pokarmowego

• choroba Leśniowskiego-Crohna
• wrzodziejące zapalenie jelita grubego
• zespoły złego wchłaniania
• celiakia w ciężkiej postaci
• schorzenia prowadzące do wyniszczenia
• stomia (w zależności od wpływu na funkcjonowanie)

09-M Choroby układu moczowo-płciowego

• przewlekła niewydolność nerek (dializy)
• choroby prowadzące do przeszczepu nerki oraz stan po przeszczepie
• wady układu moczowego ograniczające funkcjonowanie
• nietrzymanie moczu w ciężkim stopniu
• endometrioza w zaawansowanej postaci

10-N Choroby neurologiczne

• stwardnienie rozsiane
• choroba Parkinsona
• choroba Huntingtona
• neuropatie obwodowe
• uszkodzenia rdzenia kręgowego
• stany po udarach i urazach mózgu
• miastenia

11-I Inne przyczyny niepełnosprawności

• choroby rzadkie niewpisujące się w inne kody
• choroby metaboliczne (np. cukrzyca)
• ciężkie choroby endokrynologiczne (np. zaburzenia tarczycy)
• zaburzenia immunologiczne
• ciężkie choroby skóry (np. pęcherzowe choroby skóry)
• zespół chronicznego zmęczenia (ME/CFS) w postaci znacząco wpływającej na funkcjonowanie

12-C Całościowe zaburzenia rozwojowe

• zaburzenia powstałe przed 16. rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia.